7. SINIF
SOSYAL BİLGİLER
NELERDE YAŞIYORUZ?
Türkiye’de nüfusun dağılışına baklıdığında bölgelere göre büyük farklılıklarıın olduğu görülür. Örneğin, Türkiye’nin en kalabalık nüfusu 17.365.027 kişi iken, en az nüfuslu Doğu Anadolu Bölgesinin’nin nüfusu 6.137.414 kişidir. Aynı durum, anyı bölge içindeki illerin nüfusları arasında bile görülür. Türkiye’deki nüfus dağışıklığının bu kadar düzensiz olmasında çeşitli faktörler etkilidir. Bu faktörler doğal faktörler ile beşeri ve ekonomik faktörler olmak üzere iki grupta toplanır.
A. DOĞAL ( FİZİKİ ) FAKTÖRLER
Türkiye’deki nüfusun dağılışını etkileyen doğal faktörler; iklim özellikleri, toprak verimliliği ve su kaynaklarıdır.
1. YER ŞEKİLLERİ
Türkiye’deki yer şekillerinin büyük bölümünü dağlar oluşturur. Bu nedenle ülke arazisi genellikle çok engebelli ve yüksektir. Bu durum nüfus ve yerleşme üzerinde etkili olmuştur. Yer şekillerinin büyük bölümünü yüksek dağların oluşturduğu yörelerde nüfuslanma azdır. Hakkari, Tunceli, Artvin, Kırklareli, Muğla, Kastamonu ve Sivas gibi illerin nüfusunun az olmasında yer şekillerinin engebelli olması etkili olmuştur.
2. İKLİM ÖZELLİKLERİ
Türkiye’de, sıcaklık ve yağış koşullarının yeterli olduğu kıyı bölgelerde nüfuslanma daha fazladır. Buna karşılık sıcaklığın ve yağışın az olduğu iç bölgelerde nüfuslanma daha azdır.
3. TOPRAK VERİMLİLİĞİ
Geniş ve verimli tarım topraklarının yer aldığı yörelerde nüfuslanma fazladır. Ülkemizde bu sahaların büyük çoğunluğu deltalardır. Çukurova, Bafra, Çarşamba, Bakırçay, Gediz, Küçükmenderes ve Büyükmenderes ovaları bu sahaların başında gelir.
4. SU KAYNAKLARI
İnsanların içve ve kullanma suyu olarak ihtiyaç duyduğu su kaynaklarının bulunduğu alanlar da nüfuslanmanın attığı yerlerdir. Özellikle yağışın az olduğu iç bölgelerimizde köy yerleşmelerinin birçoğu akarsu boylarında toplanmıştır. İç Anadolu’daki köylerin birçoğunda durum böyledir.
B. BEŞERİ FAKTÖRLER
Türkiye’deki nüfusun dağılışı üzerinde ulaşım, sanayileşme, madencilik ve turizm gibi beşeri faktörler de etkilidir.
1. ULAŞIM
Ulaşım ağı gelişmiş olan şehirlerimiz diğer ekonomik faaliyetlerin de gelişmiş olmasına bağlı olarak göç alır. Bu nedenle bu şehirlerimizde nüfuslanma çoktur. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep ve Kocaeli gibi şehirlerimizin nüfuslanmasında ve sayileşmesinde ulaşımın gelişmiş olmasının etkisi büyüktür.
2. SANAYİLEŞME
Sanayi tesislerinin bulunduğu şehirler çevreden yoğun bir işçi göçü alır. Bunun sonucunda nüfuslarında önemli artışlar olur. İstanbul, İzmir, Kocaeli, Adana ve Bursa gibi sanayi şehirlerimizin nüfusları kalabalıktır.
3. MADENCİLİK
Petrol, demir, bakır, kömür, vb. yer altı kaynaklarının çıkarıldığı yörelerimizde de hızlı bir nüfuslanma görülür. Zonguldak, Murgul, Tavşanlı, Soma, Yatağan ve Batman gibi şehirlerimizin nüfuslanmasında madenciliğin önemli bir etkisi vardır.
4. TURİZM
Antalya, Marmaris, Bodrum, Fethiye, Kuşadası ve Ürgüp gibi deniz turizminin gelişmiş olduğu, tarihi eserlerin ve yerleşmelerin bulunduğu yörelerimizde de turizm faaliyetlerine bağlı bir nüfuslanma görülür.
